Ajira ya watoto: sheria inasema nini na wapi pa kuripoti
Katiba ya Kenya; Sheria ya Watoto; Sheria ya Elimu ya Msingi · vyanzo vilisomwa 2 Okt 2026
Ajira ya watoto ni haramu. Hakuna anayeruhusiwa kumfanyisha mtoto (mtu yeyote chini ya miaka 18) kazi ya unyonyaji au ya hatari, utumwa wa nyumbani, au kazi inayodhuru afya yake au kumzuia kwenda shule; kumwajiri mtoto wa umri wa shule katika kazi inayomzuia kwenda shule kunaweza kuleta faini ya hadi milioni 5, kifungo cha hadi miaka 5, au vyote viwili.
- Wapi
- Afisa wa leba, kituo cha polisi, chifu au afisa wa watoto aliye karibu; Mahakama Kuu
Hatua
- Ripoti kwa afisa aliyeidhinishwa aliye karibu. Lazima achukue hatua kupata amri ya mahakama ya kumlinda mtoto.
- Maafisa walioidhinishwa ni pamoja na afisa wa leba, afisa wa polisi, chifu, afisa wa watoto na mwalimu.
- Mtu yeyote anaweza pia kwenda Mahakama Kuu ikiwa haki za mtoto chini ya Sheria ya Watoto zimekiukwa au ziko hatarini.
Kumbuka
- Sheria inaweka masharti tofauti ya kazi kwa watoto wa miaka 13 hadi 16 na 16 hadi 18, kupitia kanuni za leba; aina kamili za kazi zinazoruhusiwa ziko katika kanuni hizo.
- Kumwajiri mtoto wa umri wa shule katika kazi inayomzuia kwenda shule, au kumzuia kuhudhuria, ni kosa: faini ya hadi milioni 5, kifungo cha hadi miaka 5, au vyote viwili.
- Kumtumia mtoto kuombaomba, utumwa wa madeni au kazi ya kulazimishwa ni marufuku, iwe kuna malipo au la.
Inawahusu nani
- Kila mtoto, yaani mtu yeyote chini ya miaka 18.
- Hakuna anayeruhusiwa kumweka mtoto katika ajira ya watoto, utumwa wa nyumbani, unyonyaji wa kiuchumi, au kazi ya hatari, yenye madhara au inayomzuia kusoma.
- Kila mtoto ana haki ya kikatiba ya kulindwa dhidi ya kazi za hatari au za unyonyaji.
- Mtoto anayefanya kazi inayoweza kudhuru afya, elimu, au maendeleo yake ya kiakili au kimaadili anahesabiwa kuwa mtoto anayehitaji malezi na ulinzi.
Vyanzo rasmi (3)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 2 Okt 2026
- The Children Act, 2022 (No. 29 of 2022) childrenservices.go.ke · ilisomwa 2 Okt 2026
- The Basic Education Act, 2013 (No. 14 of 2013) parliament.go.ke · ilisomwa 2 Okt 2026