Je, lazima ulipe ada ya mahakama, na je usipoweza kuilipa?
Katiba ya Kenya na Mahakama · vyanzo vilisomwa 4 Okt 2026
Mahakama zinaweza kutoza ada, lakini Katiba inasema ada yoyote lazima iwe ya busara na isikuzuie kupata haki. Hakuna ada yoyote inayoweza kutozwa kuanzisha kesi ya kudai kwamba haki zako katika Sheria ya Haki za Binadamu zimekiukwa.
- Wapi
- Masjala ya mahakama au tovuti ya e-filing ya Mahakama; Mahakama Kuu kwa ombi la haki
Hatua
- Unapowasilisha kesi mtandaoni, mfumo wa e-filing hukokotoa ada ya mahakama kiotomatiki.
- Lipa kwa M-Pesa, KCB Teller, KCB Mtaani au RTGS.
- Ikiwa kesi yako inahusu kukiukwa kwa haki zako za kikatiba, wasilisha ombi (petition): hakuna ada inayoweza kutozwa kuianzisha.
- Huwezi kumudu ada ya kufungua kesi ya madai? Omba ruhusa ya kushtaki kama maskini (pauper). Ombi lazima liwe na maelezo yale yale ya hati ya madai na taarifa kwamba huwezi kulipa ada, likiwa limetiwa sahihi kama hati ya madai.
- Wasilisha ombi hilo mahakamani wewe mwenyewe. Ni mtu aliyesamehewa kufika mahakamani pekee anayeweza kutuma wakala aliyeidhinishwa anayeweza kujibu maswali yote kulihusu.
Kumbuka
- Katika ombi la haki, mahakama inaweza kukubali nyaraka zisizo rasmi ikihitajika.
- Ikiwa mfumo ulikokotoa ada pungufu, mahakama inaweza kuipitia upya.
Inawahusu nani
- Watu wote: Serikali lazima ihakikishe kila mtu anapata haki.
- Mshtakiwa asiyeelewa lugha ya mahakama hupata mkalimani bila malipo.
- Katika kesi za madai: yeyote asiye na uwezo wa kutosha kulipa ada ya mahakama ya kufungua kesi anaweza kuomba kushtaki kama maskini (pauper).
Vyanzo rasmi (3)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Judiciary e-filing FAQs judiciary.go.ke · ilisomwa 3 Okt 2026
- Civil Procedure Rules, 2010 (L.N. 151 of 2010) new.kenyalaw.org · ilisomwa 4 Okt 2026