Je, Serikali inaweza kupunguza haki zako?
Katiba ya Kenya · vyanzo vilisomwa 2 Okt 2026
Haki inaweza kupunguzwa tu kwa sheria, na kwa kiwango kinachokubalika na chenye haki katika jamii iliyo huru na ya kidemokrasia. Haki nne haziwezi kupunguzwa kamwe: uhuru dhidi ya mateso na unyanyasaji wa kikatili, uhuru dhidi ya utumwa au kutumikishwa, haki ya kusikilizwa kwa haki mahakamani, na haki ya habeas corpus.
- Wapi
- Mahakama Kuu (Mahakama ya Juu kwa masuala ya hali ya hatari)
Hatua
- Ukiamini kizuizi cha haki yako kimezidi, unaweza kuomba Mahakama Kuu iamue kama haki yako imenyimwa, imekiukwa au iko hatarini.
- Mahakamani, ni Serikali au anayepunguza haki ndiye lazima athibitishe kwamba kizuizi kinatimiza vigezo vya Katiba.
- Wakati wa hali ya hatari, Mahakama ya Juu inaweza kuamua kama tangazo hilo na sheria au hatua zilizochukuliwa ni halali.
Kumbuka
- Sheria mpya inayopunguza haki lazima iseme wazi ni haki ipi inapunguzwa na kwa kiwango gani, na haiwezi kamwe kuondoa kiini cha haki hiyo.
- Kwa wanajeshi (KDF) na maafisa wa polisi, sheria inaweza kupunguza baadhi ya haki, kama faragha, kujumuika, kukusanyika, mahusiano ya kazi na haki za mtu aliyekamatwa.
- Hali ya hatari hudumu siku 14 tu isipokuwa Bunge la Kitaifa liiongeze, na sheria za dharura zinaweza kupunguza haki kwa kiwango kinachohitajika kabisa tu.
Inawahusu nani
- Kila mtu ambaye haki zake katika Sheria ya Haki za Binadamu zimepunguzwa na Serikali au mtu mwingine
Vyanzo rasmi (1)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 2 Okt 2026