Je, ungamo ulilotoa kwa polisi linaweza kutumika dhidi yako?
Katiba ya Kenya na Sheria ya Ushahidi · vyanzo vilisomwa 5 Okt 2026
Kwa kawaida ungamo haliwezi kutumika dhidi yako isipokuwa ulilitoa mahakamani mbele ya jaji au hakimu, au mbele ya afisa wa polisi mwenye cheo cha angalau Inspector ambaye hachunguzi kesi yako, akiwepo mtu wa tatu unayemchagua. Ungamo lililotokana na vitisho, ahadi au ushawishi kutoka kwa mwenye mamlaka haliwezi kutumika, na hakuna anayeruhusiwa kukulazimisha kukiri.
- Wapi
- Lizungumzie kituoni cha polisi (omba wakili) na katika mahakama inayosikiliza kesi
Hatua
- Ukikamatwa, omba kuwasiliana na wakili au mtu anayeweza kukusaidia kabla ya kusema chochote.
- Wakati wa kesi unaweza kunyamaza na kuchagua kutotoa ushahidi.
- Ikiwa upande wa mashtaka unategemea ungamo, unaweza kulipinga mahakamani, kwa mfano kwa sababu lilitolewa kwa vitisho au si kwa njia inayotakiwa na sheria.
Kumbuka
- Ungamo lililotolewa mahakamani, au mbele ya afisa wa polisi wa cheo cha Inspekta au zaidi (si afisa anayechunguza) akiwepo mtu wa tatu uliyemchagua, linaweza kutumika dhidi yako.
- Ushahidi uliopatikana kwa kukiuka haki zako huondolewa ikiwa kuutumia kungefanya kesi isiwe ya haki au kudhuru haki.
- Ungamo linaweza kuwa maneno au vitendo, si taarifa iliyosainiwa pekee.
- Nje ya mahakama, wewe ndiye unachagua mtu wa tatu atakayekuwepo kipindi chote. Lazima uambiwe haki yako ya kuwa na wakili, unaweza kutumia lugha yako (na mkalimani bure kama huzungumzi Kiswahili wala Kiingereza), na unaweza kuandika taarifa mwenyewe.
- Polisi hawaruhusiwi kurekodi ungamo la mtu anayesema aliteswa au anaonyesha dalili za majeraha au uchovu mkubwa.
- Ungamo lako likirekodiwa kielektroniki, unaweza kuomba nakala ya rekodi.
- Ungamo lililotolewa kwa afisa wa polisi wa cheo cha chini ya Inspekta haliwezi kuthibitishwa dhidi yako kamwe.
Inawahusu nani
- Mtu yeyote aliyekamatwa.
- Mtu yeyote anayeshtakiwa kwa kosa: unaweza kukataa kutoa ushahidi unaokuhatarisha.
Vyanzo rasmi (3)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Evidence Act (Cap. 80), version of 11 December 2023 new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026
- Evidence (Out of Court Confessions) Rules (L.N. 41 of 2009), version of 31 December 2022 new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026