Kupata leseni ya mazao ya njugu na mafuta (makadamia, korosho, karanga: muuzaji, kiwanda au msafirishaji nje)
Mamlaka ya Kilimo na Chakula · vyanzo vilisomwa 5 Okt 2026
Yeyote anayefanya biashara, kusafirisha, kusindika, kuagiza au kusafirisha nje mazao ya njugu na mafuta yaliyoorodheshwa (makadamia, korosho, nazi, karanga, alizeti, ufuta na mengine) anahitaji leseni kutoka Kurugenzi ya Mazao ya Njugu na Mafuta ya AFA, inayoombwa kwenye tovuti ya AFA IMIS. Leseni ya muuzaji au msafirishaji nje ni KSh 5,000 kwa mwaka, ya kiwanda KSh 5,000 au KSh 25,000 kulingana na mauzo, na kila leseni huisha 30 Juni.
- Ada
- KSh 5,000Leseni ya mfanyabiashara: mchuuzi, msafirishaji, msambazaji, wakala wa masoko, kitalu, msafirishaji nje au mwagizaji (kwa mwaka, sawa kuhuisha)KSh 5,000Leseni ya msindikaji: msindikaji mdogo wa nyumbani (mauzo ya KSh milioni 5 kwa mwaka au chini) au mwombaji mpya (kwa mwaka)KSh 25,000Leseni ya msindikaji: msindikaji aliyeimarika (mauzo ya zaidi ya KSh milioni 5 kwa mwaka)KSh 1,000Ukaguzi wa kitalu cha kibiashara, kitalu mama au shamba (kwa kila ziara)
- Muda
- Hadi siku 30 kwa leseni mpya (siku 14 kwa leseni za kusafirisha nje au kuagiza).
- Mwisho
- 1 Jun 2027 Omba kufanya upya kufikia 1 Juni. Kila leseni huisha 30 Juni.
- Wapi
- Mtandaoni kwenye AFA IMIS (imis.afa.go.ke), kupitia afa.go.ke > Apply for a Licence
Unachohitaji
- Fomu ya maombi iliyojazwa (mpya au kufanya upya)
- Cheti cha usajili wa kampuni au biashara, na CR12 au memorandum na articles
- Vitambulisho au pasipoti za wakurugenzi (na vibali vya kazi inapohitajika)
- Kibali halali cha biashara cha kaunti (single business permit)
- Cheti cha KRA PIN na cheti halali cha kulipa kodi (tax compliance)
- Wasafirishaji nje na waagizaji: ripoti ya ukaguzi wa ghala
- Viwanda: ripoti ya ukaguzi wa kiwanda, pamoja na EIA au audit ya NEMA na leseni ya afya ya umma inapohitajika
Hatua
- Omba kwenye tovuti ya AFA IMIS (imis.afa.go.ke), ukichagua leseni ya Mazao ya Njugu na Mafuta inayolingana na kazi yako: muuzaji, msafirishaji nje/mwagizaji au kiwanda.
- Pakia hati za kampuni yako, KRA PIN, cheti cha kulipa kodi na kibali cha biashara cha kaunti.
- Lipa ada ya leseni: KSh 5,000 kwa muuzaji au msafirishaji nje, KSh 5,000 au KSh 25,000 kwa kiwanda.
- AFA huamua leseni mpya ndani ya siku 30 baada ya maombi kamili. Leseni za wasafirishaji nje na waagizaji hutolewa ndani ya siku 14.
- Wasafirishaji nje: ukishapata leseni, omba kibali cha kusafirisha kwa kila mzigo kupitia mfumo wa single window.
Kumbuka
- Njugu ghafi zilizopigwa marufuku kusafirishwa nje chini ya kifungu cha 43 cha Sheria ya AFA haziwezi kusafirishwa kabisa. Mazao mengine ghafi hulipa ushuru wa KSh 2 kwa kilo FOB.
- Kufanya biashara au kusafirisha nje bila leseni kunaweza kuleta kifungo cha hadi miaka 3 au faini ya hadi KSh milioni 5.
- Leseni haiwezi kuhamishwa na inahusu tu eneo ilikotolewa.
- Usajili wenyewe ni bure: AFA wala kaunti haziruhusiwi kutoza ada ya usajili.
Nani anaweza kuomba
- Inahusu nazi, korosho, makadamia, karanga, mbarika, alizeti, rapeseed, jojoba, safflower, ufuta, kitani, mchikichi na njugu mawe.
- Unahitaji leseni ili kukusanya, kuuza, kuuza rejareja, kusafirisha, kusambaza au kuhifadhi mazao haya kibiashara.
- Waagizaji na wasafirishaji nje wanahitaji usajili na leseni yao wenyewe.
- Viwanda (kupasua, kupanga daraja, kufunga) vinahitaji leseni ya kusindika, na kiwanda kipya kinahitaji idhini ya AFA kabla ya kujengwa.
Vyanzo rasmi (4)
- The Crops (Nuts and Oil Crops) Regulations (Legal Notice 164 of 2020), as amended by L.N. 26 of 2025 new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026
- Regulation and Compliance - Nuts & Oil Crops afa.go.ke · ilisomwa 5 Okt 2026
- AFA - Our Crops, Our Wealth (home page) afa.go.ke · ilisomwa 5 Okt 2026
- AFA IMIS portal imis.afa.go.ke · ilisomwa 5 Okt 2026