Sheria za Kenya za kupambana na ufisadi kwa ufupi
Tume ya Maadili na Kupambana na Ufisadi / Kenya Law · vyanzo vilisomwa 4 Okt 2026
Sheria kuu za Kenya za kupambana na ufisadi ni Sheria ya Kupambana na Ufisadi na Uhalifu wa Kiuchumi ya 2003 (makosa na adhabu), Sheria ya Kupambana na Hongo, Sheria ya Tume ya Maadili na Kupambana na Ufisadi ya 2011 (inayoanzisha EACC), Sheria ya Uongozi na Uadilifu ya 2012 na Sheria ya Mgongano wa Maslahi ya 2025. Kila taasisi ya umma na binafsi lazima iwe na taratibu zake za kuzuia hongo na ufisadi.
- Wapi
- Soma sheria, kanuni na miongozo ya EACC bila malipo kwenye ukurasa wa Legislation wa EACC (eacc.go.ke). Ripoti ufisadi kwa EACC bila malipo kupitia 1551.
Hatua
- Sheria ya Kupambana na Ufisadi na Uhalifu wa Kiuchumi ya 2003 (ACECA) inaeleza makosa ya ufisadi na uhalifu wa kiuchumi, kama kuiba au kutumia vibaya mali ya umma, matumizi mabaya ya ofisi na kushughulikia mali ya ufisadi, pamoja na adhabu zake.
- Sheria ya Tume ya Maadili na Kupambana na Ufisadi ya 2011 inaanzisha EACC chini ya Kifungu cha 79 cha Katiba na kueleza mamlaka yake. Sheria ya Uongozi na Uadilifu ya 2012 inatekeleza Sura ya Sita ya Katiba (uongozi na uadilifu).
- Chini ya Sheria ya Kupambana na Hongo, kila taasisi ya umma au binafsi lazima iweke taratibu za kuzuia hongo na ufisadi zinazolingana na ukubwa na shughuli zake. EACC huchapisha miongozo na taratibu za mfano kusaidia.
- Afisa au mtu yeyote katika taasisi ya umma au binafsi anayejua au kushuku hongo lazima aripoti kwa EACC ndani ya saa 24. Kutoripoti ni kosa.
- Sheria ya Mgongano wa Maslahi ya 2025 inasimamia mgongano wa maslahi kwa maafisa wa umma na ilichukua nafasi ya Sheria ya Maadili ya Maafisa wa Umma.
Kumbuka
- Chini ya ACECA, kupatikana na hatia kunaweza kuleta faini ya hadi KSh milioni 1, kifungo cha hadi miaka 10, au vyote viwili, pamoja na faini ya lazima ya ziada ya mara mbili ya faida iliyopatikana au hasara iliyosababishwa.
- Afisa wa umma anayeshtakiwa kwa ufisadi husimamishwa kazi kwa nusu mshahara hadi kesi iishe. Aliyepatikana na hatia hawezi kuchaguliwa au kuteuliwa kwa ofisi ya umma kwa miaka 10.
- Kusema kwamba hongo au 'zawadi' ni desturi katika biashara au ofisi yako si utetezi.
Inawahusu nani
- Sheria hizi zinamhusu kila mtu, wakiwemo maafisa wa umma, watu binafsi, na taasisi za umma na binafsi.
Vyanzo rasmi (5)
- Legislation eacc.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026
- About Us eacc.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026
- Anti-Corruption and Economic Crimes Act, No. 3 of 2003 (Revised Edition 2016) eacc.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026
- Anti-Bribery Act (Cap. 79B) eacc.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026
- The Conflict of Interest Act, 2025 (No. 11 of 2025) eacc.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026