Ardhi ya jamii: ni mali ya nani, nani huamua, na inaweza kuuzwa?
Katiba ya Kenya; Sheria ya Ardhi ya Jamii · vyanzo vilisomwa 4 Okt 2026
Ardhi ya jamii ni mali ya jamii na inaweza kuuzwa, kutolewa au kutumika tu kwa mujibu wa sheria. Uamuzi wa kuuza au kutoa ardhi ya jamii iliyosajiliwa unaifunga jamii tu ukiungwa mkono na angalau theluthi mbili ya wanachama wazima waliosajiliwa, na kila mwanachama, wakiwemo wanawake na vijana, ana haki sawa ya kunufaika.
- Wapi
- Msajili wa Ardhi ya Jamii (Wizara ya Ardhi) kwa usajili; kanuni za jamii, upatanishi au usuluhishi kwa mizozo; kisha Mahakama ya Mazingira na Ardhi
Hatua
- Sajili jamii: wanachama huchagua kamati ya usimamizi wa ardhi ya jamii ya watu 7 hadi 15, ambayo huandaa orodha ya wanachama.
- Kwa mzozo kati ya wanachama au kati ya jamii, anza na utaratibu wa kutatua mizozo ulio katika kanuni za jamii yenu.
- Pande zinazozozana zinaweza kukubaliana kupeleka mzozo kwa upatanishi (au usuluhishi).
- Juhudi hizo zote zikishindwa, upande wowote unaweza kupeleka suala mahakamani.
Kumbuka
- Kubadilisha ardhi ya jamii iliyosajiliwa kuwa aina nyingine ya ardhi (kwa mfano ardhi binafsi) kunahitaji idhini ya theluthi mbili ya baraza katika mkutano maalum.
- Hadi ardhi ya jamii isajiliwe, serikali ya kaunti huishikilia kwa niaba ya jamii, na kaunti hairuhusiwi kuiuza wala kuihamisha.
- Mahakama ya mizozo hii ni Mahakama ya Mazingira na Ardhi, au mahakama nyingine yenye mamlaka ya kesi za ardhi.
Inawahusu nani
- Jamii zinazotambulika kwa kabila, utamaduni au maslahi sawa ndizo zinazomiliki ardhi ya jamii.
- Wanachama wote wazima wa jamii iliyosajiliwa ndio wanaounda baraza la jamii.
- Wanawake, wanaume, vijana, walio wachache, watu wenye ulemavu na makundi yaliyotengwa wana haki ya kutendewa sawa katika shughuli zote za ardhi ya jamii.
Vyanzo rasmi (3)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 2 Okt 2026
- Community Land Act, Cap. 287 (Revised Edition 2022) portal.lsb.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026
- Community Land Act (No. 27 of 2016) new.kenyalaw.org · ilisomwa 2 Okt 2026