Huna hati miliki: je, utalipwa fidia serikali ikichukua ardhi?
Katiba ya Kenya na Sheria ya Ardhi · vyanzo vilisomwa 5 Okt 2026
Ndiyo, unaweza kulipwa. Serikali inapochukua ardhi kwa lazima, sheria inaruhusu fidia kwa watu wanaoikalia kwa nia njema bila hati miliki. Fidia hukadiriwa kwa kuangalia waliokaa hapo bila kukatizwa kwa miaka 6 kabla ya tangazo la kuchukua ardhi, maendeleo yaliyofanywa kabla ya tangazo hilo, hasara zako na gharama za kuhama.
- Muda
- Tribunal lazima isikilize na kuamua ombi ndani ya siku 60 tangu liwasilishwe.
- Mwisho
- Siku 30 za kupinga uamuzi wa Tume kwenye Land Acquisition Tribunal.
- Wapi
- Tume ya Kitaifa ya Ardhi (uchunguzi wa fidia); Land Acquisition Tribunal (rufaa)
Unachohitaji
- Dai la fidia kwa maandishi, lipelekwe kwa Tume ya Kitaifa ya Ardhi kabla au siku ya uchunguzi (inquiry)
Hatua
- Fuatilia tangazo la uchunguzi (inquiry) la NLC, kisha peleka dai lako la fidia kwa maandishi kwa Tume kabla au siku ya uchunguzi.
- Hudhuria uchunguzi. Kila mwenye maslahi kwenye ardhi ana haki ya kusikilizwa, kuleta ushahidi na kuita na kuuliza mashahidi.
- Ukipinga uamuzi wa Tume, wasilisha ombi kwa Mahakama Maalum ya Utwaaji wa Ardhi (Land Acquisition Tribunal) ndani ya siku 30.
- Uamuzi wa Tribunal unaweza kukatiwa rufaa mahakamani, lakini kwa swali la kisheria pekee.
Kumbuka
- Anayekalia ardhi kinyume cha sheria bila idhini ya mwenye ardhi hahesabiwi kuwa mkaaji kwa nia njema.
- Wanaohesabiwa ni waliokaa kwenye ardhi bila kukatizwa kwa miaka 6 kabla ya tangazo la kuchukua ardhi, na maendeleo yaliyofanywa kabla ya tangazo hilo tu.
Inawahusu nani
- Watu wanaokalia ardhi kwa nia njema ambayo serikali inachukua kwa lazima, hata bila hati miliki.
- Mipaka ikiwa inajulikana: watu au familia kwenye ardhi ya mababu, au ardhi wanayoikalia kitamaduni wakisubiri usuluhishaji (adjudication).
Vyanzo rasmi (2)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 2 Okt 2026
- Land Act (Cap. 280, No. 6 of 2012), version of 4 November 2025 new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026