Je, Serikali inaweza kuchukua mali iliyonunuliwa kwa pesa za ufisadi?
Katiba ya Kenya; Sheria ya Kupambana na Ufisadi na Uhalifu wa Kiuchumi · vyanzo vilisomwa 4 Okt 2026
Ndiyo, kupitia mahakama. Haki ya kikatiba ya kumiliki mali haifiki mali iliyothibitishwa kupatikana kinyume cha sheria, na Mahakama Kuu inaweza kuzuia mali inayoshukiwa kutokana na ufisadi na kuamuru mmiliki alipe Serikali thamani ya mali asiyoweza kuieleza.
- Wapi
- Ripoti: EACC, Integrity Centre, makutano ya Valley Road/Milimani Road, Nairobi, ofisi za kanda, au 020 2717468. Kesi huamuliwa na Mahakama Kuu.
Hatua
- Ukishuku mtu ana utajiri unaotokana na ufisadi, ripoti kwa EACC kwa maandishi, kwa simu au ana kwa ana katika Integrity Centre, Nairobi, au ofisi ya kanda.
- Unaweza kuripoti bila kujitambulisha kupitia mfumo wa kufichua maovu kwenye tovuti ya EACC.
- EACC ikichunguza mali zako, lazima kwanza ikupe nafasi ya kutosha kueleza tofauti kati ya mali zako na mapato yako halali kabla ya kwenda mahakamani.
- Mahakamani, unaweza kuonyesha kwa ushahidi kwamba mali hizo hazikupatikana kwa ufisadi.
- Shirika la Kurejesha Mali linaweza kwanza kuiomba Mahakama Kuu, bila kumjulisha mmiliki, amri ya kuhifadhi mali inayoaminika ilitumika kwa uhalifu au ni mapato ya uhalifu.
- Amri ya kuhifadhi ikiwa bado inatumika, Shirika huiomba Mahakama Kuu amri ya kutaifisha mali hiyo kwa Serikali.
Kumbuka
- Mahakama Kuu inaweza kuzuia mali (kusimamisha uuzaji au uhamisho wowote) kwa ombi la EACC bila kwanza kumsikiliza mmiliki.
- Amri ya mahakama ni kulipa Serikali kiasi sawa na thamani ya mali ambazo haikuthibitishwa kuwa safi.
- Utaifishaji wa kimadai hautegemei hukumu ya jinai: kesi ni ya madai, inaamuliwa kwa uwiano wa uwezekano, na amri inabaki bila kujali kinachotokea katika kesi yoyote ya jinai.
- Amri ya kuhifadhi inakoma siku 90 baada ya kuchapishwa kwenye Gazeti la Serikali isipokuwa ombi la kutaifisha liko mahakamani au imefutwa mapema.
- Mmiliki au mnunuzi asiye na hatia anaweza kuiomba Mahakama Kuu kulinda au kuondoa maslahi yake, kwa kuonyesha hakuhusika katika kosa na aliipata kwa thamani ya haki bila kujua wala kushuku kuwa ilikuwa na doa.
Inawahusu nani
- Watu ambao mali zao, walizopata wakati walishukiwa kwa sababu za msingi kuhusika na ufisadi au uhalifu wa kiuchumi, ni nyingi kuliko mapato yao yanayojulikana, bila maelezo ya kuridhisha.
- Mali ambayo Mahakama Kuu inaona, kwa uwiano wa uwezekano, ilitumika au ilikusudiwa kwa uhalifu au ni mapato ya uhalifu inaweza kutaifishwa na Serikali kupitia Shirika la Kurejesha Mali (Assets Recovery Agency), katika kesi za madai.
Vyanzo rasmi (4)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Anti-Corruption and Economic Crimes Act (No. 3 of 2003) new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Report Corruption eacc.go.ke · ilisomwa 3 Okt 2026
- Proceeds of Crime and Anti-Money Laundering Act, No. 9 of 2009 (Cap. 59A) new.kenyalaw.org · ilisomwa 4 Okt 2026