Kupinga uamuzi usio wa haki wa serikali mahakamani (mapitio ya kimahakama)
Sheria ya Haki katika Hatua za Kiutawala, 2015 na Sheria ya Marekebisho ya Sheria · vyanzo vilisomwa 3 Okt 2026
Ikiwa ofisi ya serikali au chombo kingine cha umma kimefanya uamuzi dhidi yako ulio kinyume cha sheria, wa upendeleo, usio wa haki au usio na busara, unaweza kuiomba Mahakama Kuu (au mahakama maalum yenye mamlaka hayo) iupitie, kwa kawaida baada ya kutumia kwanza rufaa ya ndani. Mahakama lazima iamue ndani ya siku 90 na inaweza kufuta uamuzi, kuurudisha, au kuiamuru ofisi ichukue hatua.
- Muda
- Mahakama lazima iamue ombi la mapitio chini ya Sheria hii ndani ya siku 90 tangu liwasilishwe.
- Mwisho
- Ili hukumu, amri, dikrii, hatia au uamuzi mwingine ufutwe (certiorari), ruhusa ya mahakama (leave) lazima iombwe ndani ya miezi 6 tangu tarehe yake.
- Mwisho
- Vinginevyo, wasilisha ombi bila kuchelewa bila sababu.
- Wapi
- Rufaa ya ndani ya ofisi kwanza; kisha Mahakama Kuu (au mahakama maalum pale sheria inaporuhusu); rufaa katika Mahakama ya Rufaa
Hatua
- Kwanza tumia rufaa au mapitio ya ndani yaliyowekwa na ofisi au sheria. Kwa kawaida mahakama itakurudisha ukiruka hatua hii.
- Wasilisha ombi la mapitio ya kimahakama katika Mahakama Kuu, bila kuchelewa bila sababu. Baadhi ya sheria huruhusu mahakama maalum (tribunal) kupitia uamuzi badala yake.
- Omba amri unayohitaji: kwa mfano, kufuta uamuzi na kuurudisha, kuizuia ofisi, kuilazimisha kuchukua hatua, au kuilazimisha kutoa sababu.
- Ikiwa hukubaliani na amri ya Mahakama Kuu kuhusu mapitio ya kimahakama, unaweza kukata rufaa katika Mahakama ya Rufaa.
Kumbuka
- Mahakama inaweza kukuruhusu usitumie rufaa ya ndani kwanza, lakini tu katika hali za kipekee na ukiomba.
- Mahakama husikiliza mapitio ya kimahakama bila kuzingatia sana masuala madogo ya kiutaratibu.
Inawahusu nani
- Mtu yeyote aliyeathiriwa na hatua au uamuzi wa kiutawala.
- Kwa mfano, ikiwa hukupewa nafasi ya haki ya kueleza upande wako kabla ya uamuzi.
- Au ikiwa uamuzi haukuwa na busara.
- Au ikiwa aliyeamua alikuwa na upendeleo, au kuna sababu ya kushuku upendeleo.
Vyanzo rasmi (3)
- Fair Administrative Action Act, No. 4 of 2015 ombudsman.go.ke · ilisomwa 3 Okt 2026
- Law Reform Act (Cap. 26) new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026