Mahakama ipi husikiliza mzozo wa ardhi
Sheria ya Mahakama ya Mazingira na Ardhi · vyanzo vilisomwa 3 Okt 2026
Mizozo ya ardhi, kama umiliki, hati, matumizi, ukodishaji na utwaaji wa lazima, husikilizwa na Mahakama ya Mazingira na Ardhi, au na mahakama ya hakimu iliyoteuliwa kwa kesi za ardhi ikiwa thamani ya ardhi haizidi kikomo cha mahakama hiyo (hadi KSh milioni 20 mbele ya hakimu mkuu). Kesi ya kurejesha ardhi lazima ifunguliwe ndani ya miaka 12.
- Mwisho
- Miaka 12 tangu haki ya kurejesha ardhi ilipoanza, kufungua kesi ya kurejesha ardhi.
- Wapi
- Vituo vya Mahakama ya Mazingira na Ardhi kote nchini, au mahakama ya hakimu iliyoteuliwa kwa kesi za ardhi (ndani ya kikomo chake cha fedha). Mizozo ya mipaka pekee huanzia kwa Msajili wa Ardhi.
Hatua
- Ikiwa mzozo ni kuhusu mpaka wa ardhi iliyosajiliwa tu, nenda kwanza kwa Msajili wa Ardhi. Mahakama haitasikiliza kesi ya mpaka hadi mpaka uamuliwe.
- Ikiwa thamani ya ardhi haizidi kikomo cha fedha cha hakimu, unaweza kufungua kesi katika mahakama ya hakimu iliyoteuliwa kusikiliza kesi za ardhi.
- Vinginevyo, fungua kesi katika Mahakama ya Mazingira na Ardhi. Ina vituo kote nchini na husikiliza kesi kutoka kaunti zote.
- Mahakama inaweza kupeleka mzozo kwenye upatanishi, usuluhishi au njia za kitamaduni za kutatua mizozo, yenyewe au wahusika wakikubali au wakiomba.
- Ikiwa huridhiki na uamuzi wa hakimu katika kesi ya ardhi, rufaa huenda kwa Mahakama ya Mazingira na Ardhi.
Kumbuka
- Vikomo vya fedha vya mahakimu hutegemea cheo: KSh milioni 20 (hakimu mkuu), milioni 15 (hakimu mkuu mwandamizi), milioni 10 (hakimu mkuu msaidizi), milioni 7 (hakimu mkazi mwandamizi) na milioni 5 (hakimu mkazi).
- Mahakama inaweza kutoa amri ya zuio kulinda ardhi wakati kesi inaendelea, na pia kutoa fidia, malipo au tamko.
- Kesi ya mpaka iliyofunguliwa moja kwa moja mahakamani bila Msajili wa Ardhi kuamua mpaka kwanza haitasikilizwa.
Inawahusu nani
- Yeyote mwenye mzozo wa ardhi nchini Kenya: ardhi ya umma, ya kibinafsi au ya jamii, hati, mipaka, matumizi, kodi, ukodishaji na utwaaji wa lazima.
Vyanzo rasmi (5)
- Environment and Land Court Act (No. 19 of 2011) new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Magistrates' Courts Act (No. 26 of 2015) new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Limitation of Actions Act (Cap. 22) new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Land Registration Act (No. 3 of 2012) new.kenyalaw.org · ilisomwa 3 Okt 2026
- Environment and Land Court judiciary.go.ke · ilisomwa 3 Okt 2026