Je, unaweza kuzuiwa kuondoka Kenya au kuishi unapotaka?
Katiba ya Kenya · vyanzo vilisomwa 5 Okt 2026
Kila mtu ana haki ya kutembea kwa uhuru na kuondoka Kenya, na kila raia ana haki ya kuingia, kukaa na kuishi popote nchini Kenya. Haki hizi zinaweza kuwekewa mipaka na sheria tu, na kwa kiasi kinachofaa, kwa mfano masharti ya dhamana yaliyowekwa na mahakama au amri ya KRA ya kuzuia kusafiri kwa sababu ya kodi isiyolipwa.
- Wapi
- Mahakama inayoshughulikia kesi yako ya jinai (kwa masharti ya dhamana); KRA (kwa amri ya kuzuia kusafiri kwa sababu ya kodi); Mahakama Kuu (kwa kesi ya kikatiba).
Hatua
- Kama masharti ya dhamana yanakuzuia kusafiri au yanaamua unapoishi, unaweza kuiomba mahakama ikague upya masharti hayo. Mahakama lazima ziwajulishe washtakiwa kuhusu haki hii.
- Kama KRA imekuzuia kuondoka kwa sababu ya kodi, lazima iondoe amri hiyo ukishalipa kodi yote au ukifanya mpango wa malipo unaokubalika nayo.
- Ukizuiwa kutembea, kuondoka au kuishi mahali bila sheria inayoruhusu, unaweza kufungua kesi ya kikatiba (petition) katika Mahakama Kuu ukiomba ilinde haki yako.
Kumbuka
- Haki hizi si kamili: sheria inaweza kuziwekea mipaka, lakini kwa kiasi kinachofaa na kinachokubalika katika jamii huru ya kidemokrasia tu.
- Mahakama inaweza kuweka sharti la dhamana la kukabidhi pasipoti yako wakati kesi yako ikiendelea.
- Chini ya amri ya KRA ya kuzuia kuondoka nchini, uhamiaji lazima wakuzuie kuondoka na wanaweza kushikilia pasipoti au kitambulisho chako hadi amri iondolewe.
Inawahusu nani
- Kila mtu nchini Kenya ana haki ya uhuru wa kutembea.
- Kila mtu, raia au la, ana haki ya kuondoka Kenya.
- Kila raia ana haki ya kuingia Kenya na kukaa na kuishi popote ndani yake.
Vyanzo rasmi (3)
- Constitution of Kenya, 2010 new.kenyalaw.org · ilisomwa 4 Okt 2026
- Bail and Bond Policy Guidelines judiciary.go.ke · ilisomwa 4 Okt 2026
- Tax Procedures Act (Cap. 469B), version of 1 September 2026, section 45 new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026