Viwango vya VAT, na bidhaa zisizotozwa au zinazotozwa sifuri
Sheria ya Kodi ya Ongezeko la Thamani; Mamlaka ya Mapato ya Kenya · vyanzo vilisomwa 5 Okt 2026
Kiwango cha kawaida cha VAT ni 16%. Bidhaa na huduma zenye kiwango sifuri, kama mauzo ya nje, mkate wa kawaida, maziwa matupu na gesi ya LPG, hutozwa 0%, na zilizosamehewa, kama huduma za matibabu, elimu na kodi ya nyumba za kuishi, hazina VAT kabisa. Petroli ya premium, mafuta ya taa na dizeli zilipunguziwa hadi 8% kwa kipindi cha 15 Julai hadi 14 Oktoba 2026 pekee; baada ya hapo 16% inarudi isipokuwa Serikali itangaze nyongeza kwenye Gazeti rasmi.
- Mwisho
- Jisajili kwa VAT ndani ya siku 30 tangu kufikia kiwango cha KSh milioni 5
- Wapi
- VAT hutozwa na wauzaji waliosajiliwa kwa VAT wakati wa mauzo; biashara hujisajili na kuwasilisha VAT kwenye tovuti ya iTax ya KRA
Hatua
- Unaponunua kutoka kwa muuzaji aliyesajiliwa kwa VAT, omba ankara ya kodi. Muuzaji lazima akupe wakati wa mauzo.
- Hakikisha ankara ni halali kwa kuskani msimbo wake wa QR au kuweka namba ya ankara kwenye kikagua ankara cha iTax.
- Biashara yako ikifikia mauzo ya KSh milioni 5 yanayotozwa kodi ndani ya miezi 12, omba KRA usajili wa VAT ndani ya siku 30.
Kumbuka
- Kutozwa sifuri na kutotozwa si kitu kimoja. Bidhaa za sifuri ziko kwenye Jedwali la Pili la Sheria ya VAT na hutozwa 0%; zisizotozwa ziko kwenye Jedwali la Kwanza na ziko nje ya VAT.
- Waziri wa Fedha anaweza kuongeza au kupunguza kiwango kwa tangazo la gazeti, hadi 25% ya kiwango cha 16%. Orodha za bidhaa zisizotozwa na za sifuri pia hubadilika na Sheria za Fedha.
- Usafiri wa abiria wa ndani, kama nauli za matatu na basi, hautozwi VAT, lakini si safari za ndege za kimataifa au gari lililokodishwa.
- Mafuta ni hali ya muda: petroli ya premium, mafuta ya taa na dizeli yanatozwa 8% kuanzia 15 Julai 2026 hadi 14 Oktoba 2026. Baada ya hapo kiwango cha 16% kinarudi isipokuwa agizo jipya liongeze punguzo hilo.
Inawahusu nani
- Biashara zinazouza bidhaa au huduma zinazotozwa kodi zenye thamani ya KSh milioni 5 au zaidi katika miezi 12 yoyote lazima zisajiliwe na kutoza VAT
- Wanunuzi: VAT huongezwa kwenye bei unayolipa kwa muuzaji aliyesajiliwa kwa VAT
Vyanzo rasmi (4)
- Learn about eTIMS (FAQ) kra.go.ke · ilisomwa 2 Okt 2026
- Value Added Tax Act (Cap. 476), version of 1 July 2026 new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026
- Value Added Tax (Amendment of Rate of Tax) Order, 2026 (L.N. 128 of 2026) new.kenyalaw.org · ilisomwa 5 Okt 2026
- iTax portal itax.kra.go.ke · ilisomwa 2 Okt 2026